Laatste wijziging | 16.08.2026 |
Een goede bedrading is belangrijk en dat is niet omdat het er mooi moet uitzien.
Bedrading moet deugelijk, veilig, overzichtelijk en correct aangelegd worden.
Bovendien maakt een juiste en goede bedrading de modelbaan ook betrouwbaar.
Over het algemeen wordt hier (te) makkelijk over gedacht en kan vervelende gevolgen hebben.
Bij een (onbedoelde) kortsluiting kan er zelf brand ontstaan indien de zaak niet deugelijk wordt aangelegd.
Daarnaast wil je niet telkens onder de baan duiken om storingen op te sporen en te verhelpen.
Dit is niet alleen vervelend, maar kost ook onnodig veel tijd.
Daarnaast speelt de energie voorziening ook een belangrijke rol, hierover later meer.
Om de bedrading juist uit te voeren, moet je hierover goed nadenken en een goede planning maken.
Het lijkt in 1e instantie meer tijd te kosten, maar op de langere termijn win je daar enorm veel tijd mee.
Zo kun je voorkomen, dat je de bedrading moet wijzigen/aanpassen of moet verleggen, omdat bij de verdere bouw blijkt dat het toch anders moet.
Hoe het een en en het ander is gerealiseerd is bij Zolderspoor, volgt hier na.
Ook hier weer een keuze menu om zaken weer snel te kunnen terug vinden:
1: Draad keuze.
2: Positie van de bedrading
3: Bedrading bundelen
4: Draden aansluiten
Draad keuze.
De keuze van de juiste draad is belangrijk.
Het gaat hierbij niet (direct) om de kleur van de draad, maar veel belangrijker is de diameter van de draad.
De keuze van stugge of soepele draad hangt sterk af van de toepasssing.
Sommige zeggen "het is om gek van te worden, moet ik nou die dunne of de dikke draad gebruiken, soepel of stug, rode of groen of misschien wel toch de witte draad kiezen".
Niet op alle vragen is een direct antwoord mogelijk.
Zo is het bepalen van de kleur vaak een persoonlijke keuze.
Bij het bepalen van de dikte van de draad is het belangrijk om te weten, of er veel of weinig stroom doorheen moet.
Dus hierin een juiste keuze maken is belangrijk en kan bepalend zijn of alles goed blijft werken.
Wil je echt een uitgebreide uitleg over de keuze van bedrading, dan kun je een het document "Aanleggen bedrading digitale modelbaan" op de site van Etecmo raadplegen
Hier staat heel veel info in over het kiezen van de juiste draad dikte en wat de gevolgen kunnen zijn als je verkeerde keuzes maakt.
Bij Zolderspoor worden verschillende draden gebruikt om zaken aan te sluiten.
Om het overzichtelijk te houden heb ik er even een tabel van gemaakt:
| Hoofdleiding DCC |
0,81mm |
0,51mm² |
AWG20 |
| Hoofdleiding voeding |
0,81mm |
0,51mm² |
AWG20 |
| Hoofdleiding verlichting |
0,81mm |
0,51mm² |
AWG20 |
| Aansluiting rail DCC |
0,5mm |
0,2mm² |
AWG24 |
| Magneet artikelen |
0,5mm |
0,2mm² |
AWG24 |
Verlichting (direct) |
0,4mm |
0.128mm² |
AWG26 |
Naar boven....
Positie van de bedrading.
Er zijn veel methodes om bedrading (of bekabelingen) aan te leggen en één van de uitdagingen is "waar leg ik al die draden neer".
Dan komt natuurlijk meteen de tweede vraag "hoe bundel ik de bedrading".
En dan is er iets waar veel modelspoorders aan voorbij gaan, schrijf je gemaakte verbindingen op.
Dit laatste voorkomt later veel ergernis als je een storing wilt lokaliseren of een uitbreiding realiseren.
Als je de mogelijkheid hebt, geef dan elke verbinding een nummer of een code en breng deze aan op de draad, zodat je het in de praktijk weer snel kunt terug vinden.
Waar de bedrading moet worden geplaatst, is bij Zolderspoor geheel afhankelijk over welke laag je het hebt.
Zo is er bij de schaduwstations ervoor gekozen om de bedrading aan de bovenzijde van de plaat te houden.
Zo blijft het toegankelijk en kun je eenvoudiger eventuele aanpassingen uitvoeren.
Daarnaast is er onderscheid gemaakt tussen detectie en stroom voerende draden van wissels en digitale signalen.
Deze zijn gescheiden van elkaar aangebracht om zoveel mogelijk het oppikken van "stoorsignalen" tegen te gaan.
Het is frustrerend om later te concluderen dat er valse melding worden "gelezen" bij het automatisch rijden.
De gevolgen daarvan zijn totaal niet te voorspellen, maar dat het fout kan gaan is zeker.
Dit heeft wel het gevolg dat er verschillende "draadbomen" komen te liggen, maar als het netjes aanlegt is dit totaal geen probleem.
Bovendien helpt dit ook om de zaak overzichtelijk te houden en maakt het eenvoudiger om eventuele problemen op te sporen.
Naar boven....
Bedrading bundelen.
Om de draden te bundelen, zijn er diverse mogelijkheden.
Zo kun je gebruik maken van kabelgoten, de K25 bijvoorbeeld(1), of kabelbinders(2), de z.g.n. tyraps.
Maar er zijn ook andere methode waarmee je de draden prima kan bundelen.
Ik heb gebruik gemaakt van plastic bindruggen (3).
Deze zijn in diverse diameters en kleuren verkrijgbaar.
Je kunt ze eenvoudig vastzetten met een kleine schroef die je door de rug heen plaatst.
Zelf heb ik daarvoor de 3x16 kruiskop voor gebruikt, maar een 2,5x12 of 2,5x16 gaat ook prima.
Bij het plaatsen wel even op letten hoe de bindruggen openbuigen.
Zorg er voor dat het openbuigen van de bindrug aan dezelfde kant zit (voor of achter zijde), dit maakt het een stuk eenvoudiger om de draden hier in te doen.
Je maakt het jezelf wel lastig als dit aan de achterzijde zit, omdat dit wat minder toegankelijker is .
Zelf gebruik ik nu nog de maten 8 en 12mm en de twee standaard kleuren zijn zwart en rood.
Hierbij worden alle schakel en voedingsdraden draden voor wissels e.d. in de zwarte geplaatst en alle detectie en digitale signaal draden in de rode.
Als later de verlichting en dergelijke wordt aangelegd doe ik dit in een afwijkende kleur.
Nu is het in sommige gevallen best lastig om deze bindruggen te plaatsen, zeker als er weinig ruimte is of het korte stukken zijn.
Een mooi voorbeeld is bijvoorbeeld de bedrading die onder de rails doorgaan.
Hier heb ik ervoor gekozen om een strook uit het kurk onderbedding te snijden en zo de bedrading onder de rails is door te voeren.
Eén van de voorbeelden vindt je op het schaduwstation, waar elk spoor zijn eigen DCC voeding krijgt.
Omdat de afstand relatief kort is, kunnen hier ook wat dunnere draden worden gebruikt.
Aan de voorzijde van het schaduwstation wordt een z.g.n. PDB geplaatst (Power Distibution Block).
Hier wordt het DCC railsignaal verdeeld over verschillende aansluitingen.
De ingang van dit blok is aangesloten op een (dikke) DCC ringlijn.
Naar boven....
Draden aansluiten.
Connectoren.
Buiten het voorgaande is natuurlijk de kwaliteit van de elektrische verbinding belangrijk voor het goed en betrouwbaar functioneren van de baan.
Een van de belangrijke punten is de verbinding in de aansluit connectoren
Bij de gebruikte draad bestaat elke afzonderlijke draad uit meerdere aders.
Grote voordeel hierbij is dat de draden soepel zijn en makkelijk zijn te buigen.
Echter niet alle aansluitconnectoren zijn geschikt om deze draden goed vast te kunnen zetten.
Om dat probleem te vermijden, moeten de uitende van de draad als een vaste kern worden gemaakt.
Je kunt dit doen door de draaduiteinde te vertinnen met soldeertin.
Dit heeft echter het nadeel dat het soldeer vervormt onder druk van de klem en als gevolg van temperatuurswisselingen, waardoor de stabiliteit van het contact in het geding is.
Het gevolg hiervan is dat een verbinding op den duur los kan raken en er dus een slechte en/of onbetrouwbaar contact is tussen draad en connector.
Ik heb er voor gekozen om draadeinde hulzen te gebruiken om de draad in de connector vast te zetten.
Ook hiermee creëer je een vaste kern aan het uitende van de draad.
Voordeel is dat de kern nu stabiel blijft en de verbinding niet vervormd bij het vast schroeven van de connector.
Welke draadeinde huls je gebruikt, hangt af van de dikte van de draad.
De door mij gebruikt types zijn E0508 en E306.
Volgens de industriële norm vertegenwoordigd elke type zijn eigen kleur.
Tabel volgens verschillende normen.
Opbouw van de E-codering.
Als je verder zoekt kun je ook andere kleuren bemachtigen voor hetzelfde type draadeinde huls.
Zo heb ik voor de E0508 de kleuren zwart, bruin, rood, oranje, geel, groen, blauw, grijs en wit gekozen.
Zo kun je ook met de combinatie van draadkleur en de kleur van de draadeinde huls onderscheid gaan maken.
Voor het aanknijpen van draadeind hulzen is er een speciale tang nodig om en goed verbinding te maken tussen draad en eind aderhuls.
Deze zijn verkrijgbaar in twee hoofduitvoeringen, een vierkante en een zeshoekige aanknijping.
Doorgaans kun je bij kleinere diameters beter een zeskantige gebruiken dan de vierkante.
Vierkant uitvoering.
Zeskant uitvoering.
Rail aansluitingen.
De draden die moeten worden aangesloten op de rails worden gesoldeerd.
Hier staat de soldering niet onder mechanische spanning en kan dus op een betrouwbare manier aangebracht worden.
Voor het solderen van de draden op de rails gebruik ik een soldeerbout van 50 Watt, waarvan de temperatuur is in te stellen.
Als eerste wordt het draadeind afgestript op ongeveer 3 a 4 mm en wordt vervolgens vertint.
Daar waar de draad op de rails moet worden gesoldeerd, wordt eerste de rails gereinigd.
Voor de rails in de schaduwstations (niet zichtbare deel dus), wordt de draad aan de zijkant van de rails gesoldeerd.
Daar waar alles in het zicht komt solderen we de draden aan de onderzijde van de rails.
Dit is wel eens waar wat lastiger te doen, maar geeft uiteindelijk een mooier zicht resultaat.
De aangebrachte draden zijn zo volledig aan get zicht onttrokken.
Na het reinigen vertinnen we ook de rails op die plaats.
Nu plaatsen we de vertinde uiteinde van de draad tegen het vertinde stuk op de rails en solderen we dit met toevoegen van een klein beetje soldeer.
Verwarm de te maken soldering zo kort mogelijk om het smelten van de spoorbielzen te voorkomen.
Meestal is 3 tot 5 seconden verwarmen voldoende.
Hierbij speelt het vermogen van de soldeerbout en de gebruikte soldeerstift een belangrijke rol.
Zorg er hierbij voor dat de soldeerstift een goed raakoppervlak heeft met beide te solderen vlakken en dat de vlakken/soldeer schoon zijn.
Controleer na het solderen of er geen soldeertin boven de rail uitsteekt, dit heeft wat vervelende als er iets overheen rijdt.
Wordt vervolgd...
Naar boven....